Ρελέ διαρροής τύπου AC, A, F ή B: Ποιες είναι οι διαφορές και ποιο χρειάζεσαι;

Ρελέ διαρροής τύπου AC, A, F ή B: Ποιες είναι οι διαφορές και ποιο χρειάζεσαι;

Το ρελέ διαρροής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διατάξεις προστασίας μιας ηλεκτρικής εγκατάστασης. Ωστόσο, δεν είναι όλα τα ρελέ διαρροής ίδια.

Στους ηλεκτρολογικούς πίνακες συναντάμε διαφορετικούς τύπους διατάξεων διαφορικού ρεύματος, όπως AC, A, F και B.

Οι διαφορές τους δεν περιορίζονται στην τιμή ή στην εμφάνιση. Αφορούν κυρίως τις μορφές διαφορικού ρεύματος που μπορούν να ανιχνεύσουν και τις εφαρμογές για τις οποίες είναι κατάλληλα.

Η σωστή επιλογή είναι ιδιαίτερα σημαντική στις σύγχρονες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, όπου χρησιμοποιούνται ηλεκτρονικά ισχύος, μετατροπείς συχνότητας και εξοπλισμός με σύνθετα ηλεκτρικά χαρακτηριστικά.

Τι είναι το ρελέ διαρροής (RCD);

Το RCD (Residual Current Device) είναι μια διάταξη που παρακολουθεί τη διαφορά μεταξύ των ρευμάτων που διαρρέουν τους ενεργούς αγωγούς ενός κυκλώματος.

Όταν εμφανιστεί διαφορικό ρεύμα που φτάνει στο όριο λειτουργίας της διάταξης, το RCD αποσυνδέει την παροχή.

Σε πολλές οικιακές εφαρμογές χρησιμοποιούνται διατάξεις ονομαστικού διαφορικού ρεύματος λειτουργίας 30 mA για πρόσθετη προστασία από ηλεκτροπληξία.

Ωστόσο, η ένδειξη 30 mA δεν αρκεί για να επιλέξουμε τη σωστή διάταξη.

Πρέπει να εξετάζεται και ο τύπος RCD, καθώς διαφορετικά ηλεκτρικά φορτία μπορούν να δημιουργήσουν διαφορετικές κυματομορφές διαφορικού ρεύματος.

Ρελέ διαρροής τύπου AC

Ο τύπος AC έχει σχεδιαστεί για την ανίχνευση ημιτονοειδών εναλλασσόμενων διαφορικών ρευμάτων.

Αποτελεί τη βασικότερη κατηγορία ως προς τις μορφές ρεύματος που ανιχνεύει.

Δεν είναι σχεδιασμένος για την ίδια απόκριση σε παλμικά συνεχή διαφορικά ρεύματα ή σε ομαλά συνεχή διαφορικά ρεύματα.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε εγκαταστάσεις που τροφοδοτούν σύγχρονο ηλεκτρονικό εξοπλισμό.

Η χρήση του πρέπει να εξετάζεται με βάση τους ισχύοντες κανονισμούς, τα χαρακτηριστικά των φορτίων και τις οδηγίες των κατασκευαστών.

Δεν πρέπει να θεωρείται κατάλληλος για κάθε οικιακή εφαρμογή.

Ρελέ διαρροής τύπου A

Ο τύπος A μπορεί να ανιχνεύει:

• Ημιτονοειδή εναλλασσόμενα διαφορικά ρεύματα.

• Παλμικά συνεχή διαφορικά ρεύματα, υπό τις συνθήκες που προβλέπουν τα σχετικά πρότυπα.

Αυτό τον καθιστά κατάλληλο για περισσότερες εφαρμογές με ηλεκτρονικά κυκλώματα σε σύγκριση με τον τύπο AC.

Πολλές σύγχρονες συσκευές χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου, ανορθωτές και τροφοδοτικά που μπορούν να επηρεάσουν τη μορφή του διαφορικού ρεύματος σε περίπτωση σφάλματος.

Ωστόσο, ο τύπος A δεν είναι σχεδιασμένος να ανιχνεύει όλες τις μορφές ομαλού συνεχούς διαφορικού ρεύματος.

Η καταλληλότητά του πρέπει να αξιολογείται για κάθε εφαρμογή.

Ρελέ διαρροής τύπου F

Ο τύπος F έχει σχεδιαστεί για εφαρμογές στις οποίες μπορούν να εμφανιστούν σύνθετα διαφορικά ρεύματα, μεταξύ άλλων από ορισμένους μονοφασικούς μετατροπείς συχνότητας.

Προσφέρει τις βασικές δυνατότητες ανίχνευσης του τύπου A, καθώς και πρόσθετες δυνατότητες για συγκεκριμένες σύνθετες κυματομορφές και συχνότητες.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες εφαρμογές εξοπλισμού με ηλεκτρονικό έλεγχο κινητήρα, εφόσον προβλέπεται από τον κατασκευαστή και τη μελέτη της εγκατάστασης.

Ο τύπος F δεν αντικαθιστά τον τύπο B όταν απαιτείται ανίχνευση ομαλού συνεχούς διαφορικού ρεύματος.

Ρελέ διαρροής τύπου B

Ο τύπος B προσφέρει ευρύτερες δυνατότητες ανίχνευσης διαφορικών ρευμάτων.

Μπορεί να ανιχνεύει:

• Ημιτονοειδή εναλλασσόμενα διαφορικά ρεύματα.

• Παλμικά συνεχή διαφορικά ρεύματα.

• Ομαλά συνεχή διαφορικά ρεύματα.

• Ορισμένες σύνθετες κυματομορφές και συνιστώσες διαφορετικών συχνοτήτων, εντός των προδιαγραφών του.

Ο τύπος B μπορεί να απαιτείται σε συγκεκριμένες εφαρμογές ηλεκτρονικών μετατροπέων ισχύος, φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων και άλλου εξοπλισμού.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εγκατάσταση με ηλεκτρονικές συσκευές χρειάζεται υποχρεωτικά RCD τύπου B.

Για παράδειγμα, σε ορισμένες εφαρμογές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων μπορεί να επιτρέπεται διαφορετική διάταξη προστασίας σε συνδυασμό με κατάλληλη ανίχνευση συνεχούς διαφορικού ρεύματος 6 mA, σύμφωνα με τις ισχύουσες απαιτήσεις.

Η επιλογή εξαρτάται από το σύστημα και τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Συγκριτικός πίνακας RCD τύπου AC, A, F και B

Ο πίνακας παρουσιάζει τις βασικές διαφορές και δεν αντικαθιστά τις τεχνικές προδιαγραφές κάθε διάταξης.

Ποιο ρελέ διαρροής χρειάζεται ένα σπίτι;

Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει για όλες τις κατοικίες.

Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από:

• Τον τύπο και τα χαρακτηριστικά των ηλεκτρικών συσκευών.

• Τις πιθανές μορφές διαφορικού ρεύματος.

• Τις οδηγίες των κατασκευαστών.

• Τη διαμόρφωση της ηλεκτρικής εγκατάστασης.

• Τα ισχύοντα πρότυπα και τις εθνικές απαιτήσεις.

Σε μια σύγχρονη κατοικία, ο τύπος A αποτελεί συχνή επιλογή για πολλές εφαρμογές, αλλά δεν είναι καθολική λύση.

Ορισμένος εξοπλισμός μπορεί να απαιτεί τύπο F, τύπο B ή ειδικό συνδυασμό προστατευτικών διατάξεων.

Η τελική επιλογή πρέπει να γίνεται από αδειούχο ηλεκτρολόγο.

Ρελέ διαρροής και αντλία θερμότητας

Οι αντλίες θερμότητας μπορεί να χρησιμοποιούν μετατροπείς συχνότητας για τον έλεγχο συμπιεστών και άλλων ηλεκτρικών εξαρτημάτων.

Η ηλεκτρονική αρχιτεκτονική του εξοπλισμού επηρεάζει τις απαιτήσεις προστασίας από διαφορικό ρεύμα.

Δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι όλες οι αντλίες θερμότητας χρειάζονται τον ίδιο τύπο RCD.

Ο απαιτούμενος τύπος πρέπει να προσδιορίζεται από τις οδηγίες του κατασκευαστή και τη μελέτη της ηλεκτρικής εγκατάστασης.

Ρελέ διαρροής και φορτιστής ηλεκτρικού αυτοκινήτου

Οι εγκαταστάσεις φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων έχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις προστασίας.

Σε κατάλληλες διαμορφώσεις, μπορεί να χρησιμοποιείται RCD τύπου B ή RCD τύπου A σε συνδυασμό με διάταξη ανίχνευσης συνεχούς διαφορικού ρεύματος 6 mA.

Η αποδεκτή λύση εξαρτάται από το πρότυπο της εγκατάστασης, τον εξοπλισμό φόρτισης και την ενσωματωμένη προστασία του.

Δεν πρέπει να επιλέγεται διάταξη μόνο με βάση την τιμή ή μια γενική σύσταση.

Γιατί έχει σημασία το συνεχές διαφορικό ρεύμα;

Ορισμένες ηλεκτρονικές διατάξεις μπορούν, υπό συνθήκες σφάλματος, να δημιουργήσουν συνεχή συνιστώσα στο διαφορικό ρεύμα.

Ένα RCD που δεν έχει σχεδιαστεί για τέτοιες συνθήκες μπορεί να μην ανταποκριθεί όπως απαιτείται.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η σωστή επιλογή τύπου RCD αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της ηλεκτρικής προστασίας.

Η ύπαρξη ηλεκτρονικών συσκευών δεν σημαίνει αυτόματα ότι απαιτείται τύπος B. Απαιτείται αξιολόγηση των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών του εξοπλισμού.

Μπορώ να αντικαταστήσω μόνος μου ένα RCD;

Όχι.

Η αντικατάσταση ενός RCD απαιτεί κατάλληλη τεχνική αξιολόγηση και ηλεκτρολογικές εργασίες που πρέπει να πραγματοποιούνται από αρμόδιο επαγγελματία.

Πρέπει να εξεταστούν, μεταξύ άλλων:

• Ο τύπος της διάταξης.

• Το ονομαστικό ρεύμα.

• Το ονομαστικό διαφορικό ρεύμα λειτουργίας.

• Η συμβατότητα με τα φορτία.

• Ο συντονισμός με τις υπόλοιπες προστασίες.

• Οι απαιτήσεις ελέγχου και δοκιμών.

Η λανθασμένη επιλογή μπορεί να μειώσει το επίπεδο προστασίας της εγκατάστασης.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι καλύτερο το RCD τύπου A από το AC;

Ο τύπος A ανιχνεύει περισσότερες μορφές διαφορικού ρεύματος από τον τύπο AC. Ωστόσο, η καταλληλότητα μιας διάταξης πρέπει να κρίνεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις της συγκεκριμένης εγκατάστασης.

Χρειάζεται κάθε σπίτι RCD τύπου B;

Όχι. Ο τύπος B χρησιμοποιείται όταν οι προβλεπόμενες μορφές διαφορικού ρεύματος και οι απαιτήσεις της εγκατάστασης το καθιστούν αναγκαίο.

Τι διαφορά έχει ο τύπος F από τον τύπο B;

Ο τύπος F είναι σχεδιασμένος για συγκεκριμένες σύνθετες κυματομορφές, όπως αυτές που μπορεί να εμφανίζονται σε επιλεγμένες μονοφασικές εφαρμογές με μετατροπείς συχνότητας.

Ο τύπος B μπορεί επιπλέον να ανιχνεύει ομαλά συνεχή διαφορικά ρεύματα σύμφωνα με τις προδιαγραφές του.

Το RCD τύπου B είναι ίδιο με την αυτόματη ασφάλεια καμπύλης B;

Όχι.

Ο τύπος B ενός RCD αφορά τις μορφές διαφορικού ρεύματος που μπορεί να ανιχνεύσει.

Η καμπύλη B μιας αυτόματης ασφάλειας MCB αφορά τα χαρακτηριστικά στιγμιαίας απόζευξης από υπερένταση.

Πρόκειται για διαφορετικές ταξινομήσεις.

Αρκεί ένα RCD 30 mA για κάθε ηλεκτρική συσκευή;

Όχι απαραίτητα.

Η ονομαστική ευαισθησία 30 mA είναι μόνο ένα από τα χαρακτηριστικά της διάταξης. Πρέπει επίσης να εξετάζονται ο τύπος RCD, το φορτίο και οι απαιτήσεις της εγκατάστασης.

Συμπέρασμα

Τα RCD τύπου AC, A, F και B δεν είναι εναλλάξιμα σε όλες τις εφαρμογές.

Η βασική τους διαφορά βρίσκεται στις μορφές διαφορικού ρεύματος που μπορούν να ανιχνεύσουν.

Ο τύπος A χρησιμοποιείται σε πολλές σύγχρονες εφαρμογές, ενώ οι τύποι F και B καλύπτουν ειδικότερες απαιτήσεις ηλεκτρονικού εξοπλισμού.

Η ασφαλής επιλογή απαιτεί αξιολόγηση της εγκατάστασης, συμμόρφωση με τα ισχύοντα πρότυπα και τήρηση των οδηγιών του κατασκευαστή.

thermosphere.gr — Τεχνική γνώση για ασφαλείς ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί οδηγό εκτέλεσης ηλεκτρολογικών εργασιών.

Πηγές και τεχνικά πρότυπα

• IEC 60755 — General safety requirements for residual current operated protective devices.

• IEC 62423 — Type F and Type B residual current operated circuit-breakers.

• IEC 61008-1 — Residual current operated circuit-breakers without integral overcurrent protection.

• IEC 61009-1 — Residual current operated circuit-breakers with integral overcurrent protection.

• IEC 60364-7-722 — Requirements for supplies for electric vehicles.

• ΕΛΟΤ 60364 — Απαιτήσεις για ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.