Εγκατάσταση φυσικού αερίου σε κατοικία: Εξαρτήματα, σωληνώσεις και βασικές απαιτήσεις ασφαλείας
Η εγκατάσταση φυσικού αερίου σε μια κατοικία αποτελεί ένα ολοκληρωμένο τεχνικό σύστημα τροφοδοσίας καυσίμου. Δεν περιορίζεται στη σύνδεση ενός λέβητα ή μιας συσκευής μαγειρέματος με έναν αγωγό αερίου.
Περιλαμβάνει κατάλληλα σχεδιασμένες σωληνώσεις, διατάξεις απομόνωσης, εξοπλισμό ρύθμισης και μέτρησης, συσκευές κατανάλωσης και προβλεπόμενους ελέγχους ασφαλείας.
Ο σωστός σχεδιασμός είναι καθοριστικός τόσο για την ασφαλή λειτουργία όσο και για τη σταθερή τροφοδοσία των συσκευών, ιδιαίτερα όταν περισσότερες από μία λειτουργούν ταυτόχρονα.
1. Πώς λειτουργεί μια οικιακή εγκατάσταση φυσικού αερίου;
Το φυσικό αέριο παραλαμβάνεται από το δίκτυο διανομής και οδηγείται στις συσκευές κατανάλωσης μέσω της προβλεπόμενης εγκατάστασης.
Μια τυπική διάταξη μπορεί να περιλαμβάνει:
Σημείο σύνδεσης με το δίκτυο διανομής.
Κεντρική διάταξη απομόνωσης.
Ρυθμιστή πίεσης, όπου προβλέπεται.
Μετρητή κατανάλωσης.
Εσωτερικό δίκτυο σωληνώσεων.
Επιμέρους διακόπτες απομόνωσης.
Συσκευές φυσικού αερίου, όπως λέβητα ή κουζίνα.
Κατάλληλο σύστημα προσαγωγής αέρα και απαγωγής προϊόντων καύσης, ανάλογα με τη συσκευή.
Η ακριβής σειρά και θέση των εξαρτημάτων δεν είναι ίδια σε όλες τις εγκαταστάσεις. Καθορίζεται από τον διαχειριστή του δικτύου, τη μελέτη και τις τεχνικές απαιτήσεις.
2. Ο μετρητής φυσικού αερίου
Ο μετρητής καταγράφει την ποσότητα αερίου που καταναλώνεται.
Σε οικιακές εφαρμογές συναντώνται συχνά μετρητές διαφράγματος, ενώ η τελική επιλογή εξαρτάται από τις απαιτήσεις παροχής και τις προδιαγραφές του δικτύου.
Ο μετρητής πρέπει να διαθέτει κατάλληλη ονομαστική ικανότητα παροχής για τους προβλεπόμενους καταναλωτές.
Η θέση εγκατάστασής του καθορίζεται από τις εφαρμοστέες απαιτήσεις προσβασιμότητας, προστασίας και ασφάλειας.
Ο μετρητής και ο εξοπλισμός που ανήκει στον διαχειριστή δεν πρέπει να τροποποιούνται από τον ιδιοκτήτη ή από μη εξουσιοδοτημένο προσωπικό.
3. Ο ρυθμιστής πίεσης
Ο ρυθμιστής μειώνει ή ελέγχει την πίεση τροφοδοσίας ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της κατάντη εγκατάστασης.
Η κατάλληλη πίεση λειτουργίας εξαρτάται από τη σύνδεση, το δίκτυο και τις συσκευές.
Ο ρυθμιστής επιλέγεται με βάση:
Την πίεση εισόδου.
Την απαιτούμενη πίεση εξόδου.
Τη μέγιστη και ελάχιστη παροχή.
Τα χαρακτηριστικά του φυσικού αερίου.
Τις απαιτούμενες προστασίες και την εφαρμογή.
Η αυθαίρετη αλλαγή ρυθμίσεων μπορεί να δημιουργήσει επικίνδυνες συνθήκες και δεν αποτελεί εργασία χρήστη.
4. Οι σωληνώσεις φυσικού αερίου
Οι σωληνώσεις μεταφέρουν το αέριο από το προβλεπόμενο σημείο τροφοδοσίας στις συσκευές.
Η επιλογή υλικού, διαμέτρου και μεθόδου σύνδεσης γίνεται σύμφωνα με το πεδίο εφαρμογής των σχετικών προτύπων, τον εθνικό κανονισμό και την εγκεκριμένη μελέτη.
Ανάλογα με την εφαρμογή και τις επιτρεπόμενες τεχνικές λύσεις, μπορεί να χρησιμοποιούνται κατάλληλα μεταλλικά συστήματα σωληνώσεων.
Δεν είναι κάθε σωλήνας ή εξάρτημα ύδρευσης κατάλληλο για φυσικό αέριο.
Η εγκατάσταση πρέπει να λαμβάνει υπόψη:
Μηχανική προστασία.
Δυνατότητα επιθεώρησης όπου απαιτείται.
Προστασία από διάβρωση.
Αποστάσεις και διελεύσεις από δομικά στοιχεία.
Επιτρεπόμενες συνδέσεις.
Θερμικές και μηχανικές καταπονήσεις.
5. Πώς επιλέγεται η διάμετρος σωλήνωσης;
Η διάμετρος δεν καθορίζεται μόνο από την ισχύ ενός λέβητα.
Η διαστασιολόγηση εξετάζει τη συνολική παροχή σχεδιασμού, τα μήκη σωληνώσεων, τις διακλαδώσεις, τα εξαρτήματα και την επιτρεπόμενη πτώση πίεσης.
Για παράδειγμα, μια κατοικία με λέβητα και κουζίνα αερίου μπορεί να έχει διαφορετικές απαιτήσεις από μια κατοικία που χρησιμοποιεί μόνο έναν λέβητα.
Ακόμη και δύο κατοικίες με ίδια εγκατεστημένη ισχύ ενδέχεται να χρειάζονται διαφορετική διάταξη σωληνώσεων λόγω των αποστάσεων και της γεωμετρίας του δικτύου.
Η τελική διάμετρος πρέπει να προκύπτει από τεχνικό υπολογισμό και όχι από έναν γενικό εμπειρικό κανόνα.
6. Βάνες απομόνωσης
Οι βάνες απομόνωσης επιτρέπουν τη διακοπή της παροχής αερίου στα προβλεπόμενα σημεία.
Η θέση τους πρέπει να εξασφαλίζει την απαιτούμενη προσβασιμότητα και να συμφωνεί με την εγκεκριμένη διάταξη.
Συνήθως προβλέπονται κατάλληλες διατάξεις απομόνωσης στην τροφοδοσία και κοντά στις συσκευές, όπου απαιτείται.
Οι βάνες πρέπει να είναι πιστοποιημένες για τη συγκεκριμένη χρήση και τις συνθήκες λειτουργίας.
7. Ο οικιακός λέβητας φυσικού αερίου
Ο λέβητας μετατρέπει την ενέργεια του καυσίμου σε θερμότητα για το σύστημα θέρμανσης και, ανάλογα με τον τύπο του, για την παραγωγή ζεστού νερού χρήσης.
Οι σύγχρονοι λέβητες συμπύκνωσης αξιοποιούν μέρος της λανθάνουσας θερμότητας των υδρατμών των καυσαερίων, όταν οι συνθήκες λειτουργίας το επιτρέπουν.
Η επιλογή λέβητα πρέπει να εξετάζει:
Τις θερμικές απώλειες της κατοικίας.
Τις ανάγκες ζεστού νερού.
Το εύρος διαμόρφωσης ισχύος.
Τις απαιτήσεις απαγωγής καυσαερίων.
Την υδραυλική συμβατότητα.
Τη θέση εγκατάστασης και τις οδηγίες κατασκευαστή.
Ένας υπερδιαστασιολογημένος λέβητας δεν εξασφαλίζει απαραίτητα καλύτερη λειτουργία ή χαμηλότερη κατανάλωση.
8. Προσαγωγή αέρα και απαγωγή καυσαερίων
Η καύση απαιτεί κατάλληλη παροχή αέρα και ασφαλή απομάκρυνση των προϊόντων καύσης.
Οι απαιτήσεις εξαρτώνται από τον τύπο της συσκευής και τη διάταξη εγκατάστασης.
Συσκευές κλειστού θαλάμου καύσης χρησιμοποιούν σχεδιασμένες διαδρομές προσαγωγής αέρα και απαγωγής καυσαερίων, σύμφωνα με την πιστοποίησή τους.
Η διαδρομή, οι αποστάσεις, τα τερματικά και τα επιτρεπόμενα εξαρτήματα καθορίζονται από τη μελέτη, τους κανονισμούς και τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Η λανθασμένη απαγωγή καυσαερίων μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό κίνδυνο έκθεσης σε μονοξείδιο του άνθρακα.
9. Τι είναι ο έλεγχος στεγανότητας;
Ο έλεγχος στεγανότητας επιβεβαιώνει ότι η εγκατάσταση δεν παρουσιάζει μη αποδεκτές διαρροές υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες δοκιμής.
Πραγματοποιείται με εγκεκριμένη διαδικασία, κατάλληλο μέσο δοκιμής και όργανα που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της εγκατάστασης.
Οι πιέσεις δοκιμής, η διάρκεια, η προετοιμασία του δικτύου και τα κριτήρια αποδοχής δεν είναι ενιαία για κάθε σύστημα.
Καθορίζονται από τον εφαρμοστέο κανονισμό και τη σχετική τεχνική διαδικασία.
Δεν πρέπει να επιχειρούνται αυτοσχέδιες δοκιμές με παροχή αερίου ή μη κατάλληλο εξοπλισμό.
10. Ποιοι έλεγχοι προηγούνται της πρώτης λειτουργίας;
Πριν τεθεί μια εγκατάσταση σε λειτουργία, το αρμόδιο προσωπικό πραγματοποιεί τους απαιτούμενους ελέγχους και την προβλεπόμενη τεκμηρίωση.
Ανάλογα με την εγκατάσταση, περιλαμβάνονται:
Έλεγχος συμμόρφωσης με την εγκεκριμένη μελέτη.
Έλεγχος υλικών και συνδέσεων.
Προβλεπόμενες δοκιμές αντοχής και στεγανότητας.
Έλεγχος διατάξεων απομόνωσης και προστασίας.
Έλεγχος εγκατάστασης συσκευών.
Έλεγχος αερισμού και απαγωγής καυσαερίων.
Θέση σε λειτουργία και ρυθμίσεις από αρμόδιο τεχνικό.
Παράδοση της απαιτούμενης τεχνικής τεκμηρίωσης.
Η σύνδεση και η ενεργοποίηση ακολουθούν τις διαδικασίες του αρμόδιου διαχειριστή και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
11. Τι πρέπει να προσέχει ο ιδιοκτήτης;
Ο ιδιοκτήτης δεν χρειάζεται να επεμβαίνει στα εξαρτήματα της εγκατάστασης, αλλά πρέπει να γνωρίζει βασικές αρχές ασφαλούς χρήσης.
Είναι σημαντικό:
Να γνωρίζει τη θέση της προβλεπόμενης βάνας απομόνωσης.
Να μην καλύπτει απαιτούμενα ανοίγματα αερισμού.
Να μην τροποποιεί σωληνώσεις ή συσκευές.
Να φροντίζει για τη συντήρηση σύμφωνα με τις οδηγίες και τις απαιτήσεις.
Να διατηρεί διαθέσιμα τα σχετικά έγγραφα της εγκατάστασης.
Να αναφέρει ασυνήθιστες οσμές ή ενδείξεις δυσλειτουργίας.
12. Τι κάνουμε εάν μυρίσουμε φυσικό αέριο;
Η χαρακτηριστική οσμή προέρχεται από την οσμητική ουσία που προστίθεται στο φυσικό αέριο για να βοηθά στον εντοπισμό πιθανών διαρροών.
Εάν υπάρχει υποψία διαρροής:
Δεν χρησιμοποιούμε φλόγα ή αναπτήρα.
Δεν χειριζόμαστε ηλεκτρικούς διακόπτες, πρίζες ή συσκευές στον ύποπτο χώρο.
Δεν επιχειρούμε να εντοπίσουμε τη διαρροή μόνοι μας.
Απομακρυνόμαστε από τον χώρο.
Εάν μπορεί να γίνει χωρίς κίνδυνο, διακόπτουμε την παροχή από την προβλεπόμενη βάνα και ανοίγουμε πόρτες ή παράθυρα.
Επικοινωνούμε από ασφαλές σημείο με την υπηρεσία έκτακτης ανάγκης του αρμόδιου διαχειριστή ή με τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Δεν επιστρέφουμε στον χώρο μέχρι να δοθούν οδηγίες από αρμόδιο προσωπικό.
13. Χρειάζεται ανιχνευτής φυσικού αερίου;
Ένας κατάλληλος ανιχνευτής μπορεί να προσφέρει πρόσθετη προστασία, εφόσον επιλέγεται, τοποθετείται και συντηρείται σύμφωνα με τις απαιτήσεις της εφαρμογής.
Η καταλληλότητα και η θέση εγκατάστασης εξαρτώνται από το αέριο, τον χώρο και τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Ο ανιχνευτής δεν αντικαθιστά τη σωστή εγκατάσταση, τους ελέγχους στεγανότητας ή τη συντήρηση.
Αντίστοιχα, ένας ανιχνευτής μονοξειδίου του άνθρακα εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό από έναν ανιχνευτή διαρροής φυσικού αερίου.
14. Συνηθισμένα λάθη σε οικιακές εγκαταστάσεις
Προβλήματα μπορούν να προκύψουν από:
Ακατάλληλα υλικά ή εξαρτήματα.
Ελλιπή διαστασιολόγηση.
Μη εγκεκριμένες τροποποιήσεις.
Ανεπαρκή προστασία σωληνώσεων.
Λανθασμένη εγκατάσταση συσκευής.
Ακατάλληλη απαγωγή καυσαερίων.
Παράλειψη προβλεπόμενων δοκιμών.
Έλλειψη συντήρησης.
Η ύπαρξη πιστοποιημένου εξοπλισμού δεν αρκεί από μόνη της: εξίσου σημαντική είναι η ορθή εγκατάσταση και λειτουργία του ως ενιαίου συστήματος.
15. Τεχνικό και κανονιστικό πλαίσιο
Για τις οικιακές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα πρέπει να εξετάζονται ο ισχύων εθνικός τεχνικός κανονισμός, οι απαιτήσεις του αρμόδιου διαχειριστή και οι οδηγίες των κατασκευαστών.
Σχετικά ευρωπαϊκά πρότυπα, ανάλογα με το πεδίο εφαρμογής, περιλαμβάνουν:
EN 1775: Σωληνώσεις αερίου σε κτίρια.
EN 1555: Πλαστικά συστήματα σωληνώσεων πολυαιθυλενίου για παροχή αερίων καυσίμων, όπου επιτρέπεται η χρήση τους.
EN 331: Χειροκίνητες σφαιρικές και κωνικές βαλβίδες για εγκαταστάσεις αερίου.
EN 1359: Μετρητές αερίου διαφράγματος.
EN 15502: Λέβητες αερίου για κεντρική θέρμανση.
Στην Ελλάδα, βασική κανονιστική αναφορά για εγκαταστάσεις φυσικού αερίου με πίεση λειτουργίας έως 500 mbar είναι ο τεχνικός κανονισμός που εγκρίθηκε με την Υ.Α. Δ3/Α/οικ.6598/2012 (ΦΕΚ Β΄ 976/2012), με την επιφύλαξη τυχόν μεταγενέστερων τροποποιήσεων και ειδικότερων απαιτήσεων.
Η εφαρμογή κάθε διάταξης πρέπει να επαληθεύεται για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση.
Συμπέρασμα
Μια ασφαλής οικιακή εγκατάσταση φυσικού αερίου δεν εξαρτάται από ένα μόνο εξάρτημα.
Απαιτεί σωστό σχεδιασμό, κατάλληλα υλικά, ορθή διαστασιολόγηση, ασφαλή εγκατάσταση συσκευών, προβλεπόμενους ελέγχους και συνεχή συντήρηση.
Η τεχνική μελέτη, η κατασκευή, οι δοκιμές και η θέση σε λειτουργία πρέπει να πραγματοποιούνται από τα κατά νόμο αρμόδια πρόσωπα, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Για τον ιδιοκτήτη, η σημαντικότερη αρχή είναι απλή: χρησιμοποιεί την εγκατάσταση σύμφωνα με τις οδηγίες, αναγνωρίζει τα σημάδια κινδύνου και δεν πραγματοποιεί αυθαίρετες επεμβάσεις.