Αντλία θερμότητας ή φυσικό αέριο ή πετρέλαιο; Σύγκριση κόστους θέρμανσης με παραδείγματα

Η επιλογή συστήματος θέρμανσης επηρεάζει σημαντικά τα λειτουργικά έξοδα μιας κατοικίας. Αντλία θερμότητας, φυσικό αέριο και πετρέλαιο θέρμανσης αποτελούν διαφορετικές τεχνολογίες, με διαφορετική ενεργειακή απόδοση, αρχικό κόστος και απαιτήσεις εγκατάστασης.

Ποιο σύστημα συμφέρει περισσότερο;

Η απάντηση δεν προκύπτει μόνο από την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, του φυσικού αερίου ή του πετρελαίου. Χρειάζεται να υπολογίσουμε πόση χρήσιμη θερμότητα προσφέρει κάθε σύστημα για κάθε ευρώ που δαπανούμε.

Σε αυτόν τον οδηγό του Thermosphere.gr συγκρίνουμε τις τρεις επιλογές με κοινές παραδοχές και παραδείγματα.

Σημαντικό: Όλες οι τιμές ενέργειας και οι αποδόσεις που χρησιμοποιούνται στα παραδείγματα είναι υποθετικές. Δεν αποτελούν τρέχον τιμοκατάλογο, προσφορά προμηθευτή ή εγγύηση εξοικονόμησης.

1. Γιατί πρέπει να συγκρίνουμε την ίδια ποσότητα θερμότητας;

Για να είναι δίκαιη η σύγκριση, όλα τα συστήματα πρέπει να καλύπτουν τις ίδιες ανάγκες.

Ας θεωρήσουμε μια κατοικία που χρειάζεται 12.000 kWh χρήσιμης θερμότητας ετησίως για τη θέρμανση χώρων.

Η αντλία θερμότητας χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια για να μεταφέρει θερμότητα στο κτίριο. Οι λέβητες φυσικού αερίου και πετρελαίου παράγουν θερμότητα μέσω καύσης.

Η ποσότητα ενέργειας που αγοράζουμε δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τη θερμότητα που τελικά αξιοποιείται.

2. Αντλία θερμότητας: Πώς υπολογίζεται το κόστος;

Ο βασικός τύπος είναι:

Ηλεκτρική κατανάλωση = Ετήσια χρήσιμη θερμότητα / Εποχική απόδοση

Για παράδειγμα:

• Ετήσια χρήσιμη θερμότητα: 12.000 kWh.

• Υποθετικός εποχικός βαθμός απόδοσης εγκατάστασης: 3,5.

• Υποθετική μεταβλητή τιμή ηλεκτρικής ενέργειας: 0,20 €/kWh.

Η ηλεκτρική κατανάλωση υπολογίζεται:

12.000 / 3,5 = 3.429 kWh περίπου.

Το αντίστοιχο κόστος:

3.428,57 × 0,20 = 685,71 € ετησίως.

Η τιμή 3,5 χρησιμοποιείται εδώ ως υποθετικός πραγματικός εποχικός βαθμός απόδοσης του συστήματος, όχι ως εγγυημένο SCOP κατασκευαστή.

3. Φυσικό αέριο: Πώς υπολογίζεται το κόστος;

Ο λέβητας φυσικού αερίου μετατρέπει την ενέργεια του καυσίμου σε θερμότητα.

Για τον υπολογισμό χρησιμοποιούμε έναν εποχικό βαθμό απόδοσης που είναι συμβατός με τη βάση μέτρησης της ενέργειας του καυσίμου.

Ας θεωρήσουμε:

• Χρήσιμη θερμότητα: 12.000 kWh.

• Υποθετικός εποχικός βαθμός απόδοσης: 90%.

• Υποθετική μεταβλητή τιμή αερίου: 0,09 €/kWh καυσίμου.

Απαιτούμενη ενέργεια καυσίμου:

12.000 / 0,90 = 13.333 kWh περίπου.

Ετήσιο κόστος:

13.333,33 × 0,09 = 1.200 €.

Στην πράξη πρέπει να λαμβάνεται υπόψη αν οι τιμές και οι αποδόσεις εκφράζονται ως προς την κατώτερη ή την ανώτερη θερμογόνο δύναμη. Δεν πρέπει να αναμειγνύονται διαφορετικές βάσεις υπολογισμού.

4. Πετρέλαιο θέρμανσης: Πώς υπολογίζεται το κόστος;

Για το πετρέλαιο πρέπει να γνωρίζουμε την ενεργειακή περιεκτικότητα ανά λίτρο και την εποχική απόδοση του συστήματος.

Ας θεωρήσουμε:

• Χρήσιμη θερμότητα: 12.000 kWh.

• Υποθετικός εποχικός βαθμός απόδοσης: 85%.

• Ενδεικτική ενεργειακή περιεκτικότητα για τον υπολογισμό: 10 kWh ανά λίτρο.

• Υποθετική τιμή: 1,30 €/λίτρο.

Απαιτούμενη ενέργεια καυσίμου:

12.000 / 0,85 = 14.118 kWh περίπου.

Απαιτούμενα λίτρα:

14.117,65 / 10 = 1.412 λίτρα περίπου.

Ετήσιο κόστος:

1.411,76 × 1,30 = 1.835,29 €.

Η πραγματική ενεργειακή περιεκτικότητα διαφέρει ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του καυσίμου, ενώ η απόδοση εξαρτάται από τον λέβητα, τον καυστήρα, τη συντήρηση και τις συνθήκες λειτουργίας.

5. Συγκριτικός πίνακας ετήσιου κόστους

Για τις ίδιες ανάγκες θέρμανσης, 12.000 kWh χρήσιμης θερμότητας:

Τα παραπάνω είναι μαθηματικό παράδειγμα και όχι σύγκριση σημερινών τιμολογίων.

Δεν περιλαμβάνονται πάγια, τυχόν πρόσθετες χρεώσεις, συντήρηση, επισκευές ή αρχικό κόστος εγκατάστασης.

6. Πόσο κοστίζει μία kWh χρήσιμης θερμότητας;

Αυτός είναι ένας από τους πιο χρήσιμους δείκτες σύγκρισης.

Κόστος χρήσιμης θερμότητας = Τιμή αγοραζόμενης ενέργειας / Εποχική απόδοση

Στο προηγούμενο παράδειγμα:

Η σύγκριση αυτή εξηγεί γιατί μια αντλία θερμότητας μπορεί να έχει χαμηλότερο λειτουργικό κόστος ακόμη και όταν η ηλεκτρική ενέργεια κοστίζει περισσότερο ανά αγοραζόμενη kWh.

7. Πότε μπορεί να συμφέρει περισσότερο το φυσικό αέριο;

Το φυσικό αέριο μπορεί να αποτελεί οικονομικά ανταγωνιστική λύση όταν:

• Υπάρχει ήδη εγκατεστημένος και αποδοτικός λέβητας.

• Το αρχικό κόστος αντικατάστασης είναι υψηλό.

• Η πραγματική εποχική απόδοση της αντλίας θερμότητας θα ήταν χαμηλή.

• Η σχέση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου είναι ευνοϊκή για το αέριο.

Η ύπαρξη λειτουργικού εξοπλισμού είναι σημαντική σε μια επενδυτική απόφαση. Η σύγκριση δεν πρέπει να περιορίζεται στο ετήσιο κόστος ενέργειας.

8. Πότε μπορεί να συμφέρει περισσότερο η αντλία θερμότητας;

Η αντλία θερμότητας συχνά παρουσιάζει πλεονέκτημα όταν:

• Το κτίριο έχει σχετικά περιορισμένες θερμικές απώλειες.

• Η εγκατάσταση λειτουργεί με χαμηλές θερμοκρασίες προσαγωγής.

• Η μονάδα έχει επιλεγεί και ρυθμιστεί σωστά.

• Η εποχική απόδοση παραμένει υψηλή.

• Το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας είναι ανταγωνιστικό σε σχέση με το κόστος των καυσίμων.

Δεν υπάρχει όμως ένα ποσοστό εξοικονόμησης που να ισχύει για όλες τις κατοικίες.

9. Πότε μπορεί να παραμείνει οικονομικά λογική η θέρμανση με πετρέλαιο;

Η διατήρηση ενός υφιστάμενου συστήματος πετρελαίου μπορεί να εξεταστεί όταν η κατοικία χρησιμοποιείται σπάνια, όταν το κόστος αναβάθμισης είναι δυσανάλογο ή όταν υπάρχουν τεχνικοί περιορισμοί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το πετρέλαιο έχει απαραίτητα χαμηλότερο λειτουργικό κόστος.

Η τελική επιλογή πρέπει να εξετάζει το συνολικό κόστος ιδιοκτησίας και τη διάρκεια χρήσης του συστήματος.

10. Πώς αλλάζει το αποτέλεσμα όταν μεταβάλλονται οι τιμές;

Ας διατηρήσουμε τις ίδιες αποδόσεις και ας εξετάσουμε διαφορετικές υποθετικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι υπολογισμοί υποθέτουν σταθερή εποχική απόδοση 3,5.

Αν η πραγματική απόδοση αλλάξει, θα αλλάξει και το κόστος.

11. Ποια είναι η τιμή ισορροπίας μεταξύ αντλίας θερμότητας και φυσικού αερίου;

Μπορούμε να υπολογίσουμε σε ποια τιμή ηλεκτρικής ενέργειας το μεταβλητό κόστος χρήσιμης θερμότητας γίνεται ίσο με εκείνο του φυσικού αερίου.

Τιμή ισορροπίας ηλεκτρικής ενέργειας = SCOP εγκατάστασης × Τιμή αερίου / Απόδοση λέβητα

Με τις υποθετικές τιμές:

3,5 × 0,09 / 0,90 = 0,35 €/kWh.

Άρα, στο συγκεκριμένο παράδειγμα, αν η μεταβλητή τιμή ηλεκτρικής ενέργειας είναι κάτω από 0,35 €/kWh, η αντλία θερμότητας έχει χαμηλότερο μεταβλητό ενεργειακό κόστος.

Το συμπέρασμα δεν καλύπτει πάγια, συντήρηση ή επενδυτικό κόστος.

12. Τι γίνεται με το κόστος εγκατάστασης;

Η αντλία θερμότητας μπορεί να απαιτεί επένδυση για:

• Προμήθεια εξωτερικής και ενδεχομένως εσωτερικής μονάδας.

• Υδραυλική σύνδεση και παρελκόμενα.

• Ηλεκτρολογικές εργασίες.

• Προσαρμογή θερμαντικών σωμάτων.

• Ρυθμίσεις, δοκιμές και θέση σε λειτουργία.

Αντίστοιχα, μια νέα εγκατάσταση φυσικού αερίου ή πετρελαίου μπορεί να απαιτεί δικές της εργασίες, υποδομές και εξοπλισμό.

Για να υπολογιστεί ο χρόνος απόσβεσης, πρέπει να συγκρίνεται το πρόσθετο αρχικό κόστος της μίας επιλογής έναντι της άλλης, όχι αυθαίρετα το συνολικό κόστος μιας εγκατάστασης.

13. Πώς επηρεάζει η συντήρηση το τελικό κόστος;

Κάθε τεχνολογία έχει διαφορετικές απαιτήσεις συντήρησης.

Η αντλία θερμότητας χρειάζεται ελέγχους λειτουργίας, υδραυλικού κυκλώματος και κατάστασης εξοπλισμού, σύμφωνα με τον κατασκευαστή.

Οι λέβητες καύσης απαιτούν επιπλέον ελέγχους σχετικούς με την καύση, τον καυστήρα και την απαγωγή καυσαερίων.

Οι ετήσιες δαπάνες συντήρησης πρέπει να προστίθενται στη συνολική οικονομική σύγκριση με βάση πραγματικές προσφορές.

14. Πέντε συχνά λάθη στις συγκρίσεις

Λάθος 1: Σύγκριση τιμής ρεύματος με τιμή πετρελαίου ανά λίτρο.

Οι μονάδες δεν είναι συγκρίσιμες. Πρέπει να υπολογίζεται το κόστος ανά kWh χρήσιμης θερμότητας.

Λάθος 2: Χρήση ενός COP ως ετήσιας απόδοσης.

Ο COP αφορά συγκεκριμένες συνθήκες και δεν περιγράφει από μόνος του όλη τη χειμερινή περίοδο.

Λάθος 3: Αγνόηση της απόδοσης του λέβητα.

Δεν μετατρέπεται όλη η ενέργεια του καυσίμου σε χρήσιμη θερμότητα.

Λάθος 4: Παράλειψη των πρόσθετων χρεώσεων.

Τα μεταβλητά ενεργειακά κόστη δεν ισοδυναμούν πάντα με το πλήρες κόστος λειτουργίας.

Λάθος 5: Παρουσίαση μιας υποθετικής απόσβεσης ως εγγυημένης.

Η πραγματική απόσβεση εξαρτάται από την επένδυση, τη χρήση, τις τιμές ενέργειας και τις δαπάνες συντήρησης.

15. Συχνές ερωτήσεις

Είναι πάντα φθηνότερη η αντλία θερμότητας;

Όχι. Μπορεί να έχει σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά αυτό εξαρτάται από την εποχική απόδοση, τις τιμές ενέργειας και τις συνθήκες εγκατάστασης.

Συμφέρει να αντικαταστήσω έναν λειτουργικό λέβητα αερίου;

Χρειάζεται εξατομικευμένος οικονομικός υπολογισμός. Η διαφορά λειτουργικού κόστους πρέπει να συγκριθεί με την πρόσθετη επένδυση.

Τι πρέπει να γνωρίζω για μια σωστή σύγκριση;

Τις ετήσιες ανάγκες θερμότητας, την πραγματική ή αναμενόμενη εποχική απόδοση, τις χρεώσεις ενέργειας και τα κόστη εγκατάστασης και συντήρησης.

Μπορεί μια αντλία θερμότητας να λειτουργήσει με υπάρχοντα σώματα;

Ναι, εφόσον η διαστασιολόγηση και οι απαιτούμενες θερμοκρασίες νερού το επιτρέπουν. Αυτό πρέπει να επιβεβαιωθεί με τεχνική μελέτη.

Συμπέρασμα

Η σύγκριση αντλίας θερμότητας, φυσικού αερίου και πετρελαίου πρέπει να βασίζεται στην ίδια ποσότητα χρήσιμης θερμότητας.

Στο υποθετικό παράδειγμα των 12.000 kWh ετήσιας θερμικής ανάγκης, η αντλία θερμότητας παρουσιάζει χαμηλότερο μεταβλητό ενεργειακό κόστος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αυτομάτως η οικονομικότερη επένδυση για κάθε κατοικία.

Η σωστή απόφαση προκύπτει από συνδυασμό τεχνικής μελέτης, πραγματικών τιμολογίων και υπολογισμού συνολικού κόστους.

Τεχνικές πηγές και περαιτέρω ανάγνωση

• EN 14825 — Seasonal performance calculations for heat pumps.

• EN 14511 — Heat pump testing and rating.

• Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 811/2013 για την ενεργειακή επισήμανση θερμαντήρων.

• European Heat Pump Association (EHPA) — Τεχνικό υλικό για την απόδοση αντλιών θερμότητας.

• Επίσημα τεχνικά φυλλάδια κατασκευαστών λεβήτων και αντλιών θερμότητας.

Thermosphere.gr — Τεχνική ενημέρωση για τη θέρμανση και τις εγκαταστάσεις.